همانا شیطان می‌خواهد با شراب و قمار میان شما دشمنی و کینه ایجاد کند و شما را از یاد خدا و از نماز باز دارد پس آیا شما دست برمی‌دارید.           

مهم‌ترین منشأ گناه و نافرمانی خداوند غفلت و جهل انسان است. اگر شیطان بتواند کسی را از مقام خود، عظمت، علم، حکمت و لطف خداوند، نعمت‌های بی شمار او، مضرات و عواقب گناه و… غافل کند، او را به آسانی به وادی گناه و نا فرمانی می‌کشاند. همچنین جهل و نادانی به ارزش‌های وجودی انسان، جهل به آثار ارزنده پاک دامنی و عفت، جهل به عواقب گناه و بالاخره جهل به اوامر و نواهی الاهی باعث ارتکاب بسیاری از گناهان است.

از این رو بهترین راه برای نجات از گناه از بین بردن جهل و غفلت است.

اگر ما همواره به عظمت خدا و نعمت‌های بی شماری که به ما و دیگر بندگانش بخشیده است توجه داشته باشیم، در صدد شکرگزاری و جبران نعمت‌های او خواهیم بود، نه به دنبال عصیان و سرکشی. و اگر به علم و حکمت و لطف خداوند در قانون گذاری و حرام و حلال کردن کارها و اشیاء توجه و اطمینان داشته باشیم، درمی یابیم که هر آنچه را خداوند بر ما حلال کرده قطعا خیر و صلاح و منفعت ما در آن است و هر آنچه را خداوند بر ما حرام کرده قطعاً به ضرر ما بوده است و این جا است که هیچ گاه صلاح و منفعت خویش را رها نخواهیم کرد و به دنبال شر و ضرر نخواهیم رفت و اگر انسان به ارزش و مقام والای خود در بین دیگر مخلوقات توجه کند و  این که گناه این ارزش و مقام را از بین خواهد برد، حاضر نخواهد شد تا این ارزش بزرگ را برای لذت آنی و بی ارزش و زود گذر از دست بدهد.

نکته قابل توجه این است که گناهان ، عوارض فردی و اجتماعی را در خود دارند که در این مقاله به بیان مختصر عوارض اجتماعی گناه می پردازیم .

عوارض اجتماعی گناه  

1- گناه عامل دگرگونی نعمت‌ها و نابودی ملت‌ها

آیه 11سوره رعد به یکی از اصول تغییرناپذیر طبیعت وسنن الهی اشاره می‌کند آنجا که می‌فرماید:                                        

... إِنَّ اللّهَ لاَ یُغَیِّرُ مَا به قومٍ حَتَّی یُغَیِّرُواْ مَا بِأَنْفُسِهِمْ وَ إِذَا أَرَادَ اللّهُ به قومٍ سُوءًا فَلاَ مَرَدَّ لَهُ وَ مَا لَهُم مِّن دُونِهِ مِن وَالٍ.    

ترجمه: ... در حقیقت‌ خدا حال قومی را تغییر نمی‌دهد تا آنان حال خود را تغییر دهند و چون خدا برای قومی آسیبی بخواهد هیچ برگشتی برای آن نیست و غیر از او حمایتگری برای آنان نخواهد بود.

اگر ملتی به گناه و معصیت آلوده شوند، حضرت جلّ و علا نعمت‌های آن‌ها را می‌گیرد و نابودشان می‌کند مگرآنکه با توبه و استغفار درصدد رفع آن برآیند.                       

و یا درآیه 96سوره اعراف خداوند می‌فرماید:

وَلَوْ أَنَّ أَهْلَ الْقُرَی آمَنُواْ وَاتَّقَواْ لَفَتَحْنَا عَلَیْهِم بَرَکَاتٍ مِّنَ السَّمَاء وَالأَرْضِ وَلَکِن کَذَّبُواْ فَأَخَذْنَاهُم به ما کَانُواْ یَکْسِبُونَ؛ اگر مردم شهرها ایمان آورده و به تقوا گراییده بودند قطعا برکاتی از آسمان و زمین برایشان می‌گشودیم ولی تکذیب کردند پس به [کیفر] دستاوردشان [گریبان] آنان را گرفتیم.  

و همچنین آیات 21سوره غافر و 52 سوره انفال و آیات 15و17سوره سبا مؤید این مطلب می‌باشند.                 

2- گناه عامل پرده دری و هتک حرمت اجتماعی      

یکی از پیامدهای سوء بعضی از گناهان، دریدن و هتک پرده های احترام جمعی است. بهتر است در تأیید این سخن به کلام الهی استناد شود که این حقیقت را در آیه 91سوره مائده چنین بازگو می کند:

إِنَّمَا یُرِیدُ الشَّیْطَانُ أَن یُوقِعَ بَیْنَکُمُ الْعَدَاوَةَ وَالْبَغْضَاء فِی الْخَمْرِ وَالْمَیْسِرِ وَیَصُدَّکُمْ عَن ذِکْرِ اللّهِ وَعَنِ الصَّلاَةِ فَهَلْ أَنتُم مُّنتَهُونَ؛ همانا شیطان می‌خواهد با شراب و قمار میان شما دشمنی و کینه ایجاد کند و شما را از یاد خدا و از نماز باز دارد پس آیا شما دست برمی‌دارید.                              

در اطلاعات هفتگی شماره 1060 آمده که: «بطوری که یکی از آمارگیران آمریکایی نتیجه گرفته است، عامل قمار تقریباً در 30% از جنایات دخالت دارد.» حضرت علی(علیه السلام) شوخی و هزلی را که منجر به مسخرگی و گناه شود را عامل ایجاد کینه و در نتیجه هتک حرمت اجتماعی و عواقب زیانبار بعدی می‌دانند. از دیگر پیامدهای شوم فردی و اجتماعی گناه به اختصار میتوان به این‌ها اشاره کرد: قطع باران، ویرانی خانه، خشم و لعن الهی، فقر عمومی، ابتلا به بیماری‌ها چه به صورت فردی و یا عمومی (آندمی ویا اپیدمی).                                                 

فرآوری: زهرا اجلال

بخش قرآن تبیان

منابع :

« کیفرگناه وآثاروعواقب خطرناک آن» تألیف دانشمند ارجمند آیت الله سید هاشم موسوی محلاتی

« گناه شناسی» استاد محسن قرائتی